نگارش حاضر به تحلیل وضعیت حقوقی مهاجران افغان در ایران و مقایسه آن با استانداردهای بینالمللی حقوقبشر و حقوق پناهندگان اختصاص داشته، بر اهمیت هماهنگی سیاستها و قوانین ایران با تعهدات بینالمللی تأکید کرده است. این مقاله، بهصورت کیفی با روشی توصیفی – تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای و اسناد بینالمللی، چارچوب حقوقی حاکم بر مهاجران افغان، در ایران را در حوزههای مانند دسترسی به اقامت قانونی، حقوق کار، دسترسی به تعلیم، خدمات صحی، تابعیت و حمایت در برابر اخراج اجباری مورد بررسی قرار داده و به این سوال که قوانین و رفتار مهاجرتی ایران چه اندازه با معیار جهانی موافق است، پاسخ داده است. یافتهها نشان داد که اگرچه ایران میزبان بزرگی برای افغانها بوده و اقداماتی در جهت ادغام آنها انجام داده است. یافتهها نشان میدهد که شکافهای قابلتوجهی بین عملکرد ایران و استانداردهای بینالمللی در زمینه حقوق پناهندگان وجود دارد. چالشهایی مانند وضعیت نامشخص اقامت، محدودیتهای دسترسی به بازار کار رسمی، موانع تحصیل برای برخی و خطر اخراج دستهجمعی، ازجمله مسائل عمده هستند. بحران خاورمیانه، بهویژه تنشهای میان اسرائیل و ایران، تأثیرات گستردهای بر امنیت منطقه و وضعیت مهاجران افغان در ایران داشته است. این بحرانها موجب پیچیدگی بیشتر در شرایط اقامتی، اجتماعی و اقتصادی مهاجران شده است.
